Aanbidding begrijpen deel II
Er zijn 6 reacties geplaatstdoor Chris Jack vertaald vanuit ‘Understanding Worship: part 2’ uit ‘The heart of worship files’
Deze keer deel twee in de Bijbelstudie naar aanbidding. Doe je riemen om, het is soms flinke studie maar je leert daardoor wel echt de kern van wat aanbidding nou eigenlijk is! Doe je best, probeer het anders met wat vrienden na te pluizen in jullie eigen Bijbels.
Als we aanbidding serieus willen begrijpen dan is het slim eerst te kijken naar wat de Bijbel over aanbidding zegt. De eerste stap is te kijken naar de woorden die aan de basis liggen van het woord ‘aanbidding’. Omdat de Bijbel oorspronkelijk in het Hebreeuws (Oude Testament) en het Grieks (Nieuwe Testament) geschreven is, zullen we eerst kijken naar de relevante Hebreeuwse en Griekse woorden omtrent aanbidding.
In de Bijbel staat een groot aantal woorden die ons kunnen helpen het hele thema van aanbidding te begrijpen.
(David Peterson, Engaging with God, IVP, 1992, p.17)
Het Oude Testament heeft een overvloed aan aanbiddingstaal. Deze taal geeft een stukje van de diversiteit en omvang van aanbidding weer. De verschillende vormen en uitingen, het persoonlijke en het gezamenlijke aspect, de normale en abnormale verschijnselen. Dit alles geeft informatie over wat aanbidding is en hoe we kunnen doen.
In het Oude Testament staan drie belangrijke Hebreeuwse woorden voor aanbidding. Dit zijn de woorden onderwerping, dienst en eerbied. Deze woorden hebben ook directe parallellen met het Grieks van het Nieuwe Testament. Dit houdt in dat de betekenis van aanbidding door de hele Bijbel heen erg consistent is. Uiteraard zijn er, door de tijd heen, verschillen in vorm en inhoud, maar de basisgedachten over wat aanbidding is blijft opmerkelijk gelijk. Elk van deze kernwoorden legt een basis voor ons om te begrijpen wat aanbidding is. Elk woord voert een ander aspect aan van de activiteit die wij aanbidding noemen.
De Bijbelse woorden voor aanbidding geven ons geen concrete concepten voor aanbidding, maar zijn allen deel van een mozaïek van gedachten over hoe we ons tot God kunnen verhouden. Er zijn belangrijke ramenwerken in dat gebouw van gedachten.
(David Peterson, Engaging with God, IVP, 2002)
Het meest voorkomende woord voor aanbidding in het Oude Testament is hawah. Afgeleid van hishtahawah wat ‘buigen’, ‘diep buigen’, ‘eer betonen’ en natuurlijk ‘aanbidden’ betekent. Van de 170 keer dat het woord hawah in het Oude Testament voorkomt is het slechts in iets minder dan de helft van de keren in ‘aanbidding’ vertaald (in de Engelse NIV-vertaling). Ongeveer even vaak word hawah vertaald naar ‘neerbuigen’ of ‘buigen’. In zeven gevallen is het vertaald naar ‘eer betonen’ of ‘vereren’.
(neer)Buigen is duidelijk een belangrijk aspect van de betekenis van het woord. Deze fysieke uiting was erg gebruikelijk in de cultuur toen der tijd. Buigen was een manier om iemand eer of respect te tonen. Het kon ook een uiting van onderwerping zijn, vooral wanneer het om een belangrijk persoon ging. Wat echter wel erg belangrijk was in dit alles, was de bedoeling achter het gebaar. Een gebaar kan natuurlijk nep zijn. Het was (en is) belangrijk dat het gebaar en de gedachte achter het gebaar niet in conflict waren (zijn). Dus, als een woord voor aanbidding, betekent hawah: eer geven aan God en een onderworpen houding tegenover hem aannemen. We zullen nu kijken naar het Griekse woord proskuneo. De betekenis van dit woord is goed samengevat door H. Schönweiss en C. Brown in The New Interantional Dictionary of New Testament Theology 2:
Dit werkwoord is voor de Grieken een term voor het adoreren van de goden. Het betekent neervallen, ter aarde werpen, op je knieën adoreren ... Als aanvulling op het fysieke ‘ter aarde werpen’ in aanbidding omvat proskuneo ook een de innerlijke, eerbiedige en nederige houding. (p. 876)
Proskuneo is in het Nieuwe Testament, net als hawah in het Oude Testament, het meest voorkomende woord voor aanbidding. (zie Joh. 4:20 – 24; Openb. 5:14) Naast andere voorbeelden geeft dit woord de continuïteit tussen de twee Testamenten goed weer. De primaire betekenis van dit woord is namelijk eer betonen en met een onderdanige geest (en misschien houding) iemand die waardig en superieur wordt geacht, eren. Net als bij hawah gaat het bij proskuneo vooral om de inwendige houding die d.m.v. een uitwendige houding geuit kan worden. Zowel in betekenis als in gebruik van de woorden lijken hawah en proskuneo extreem veel op elkaar.
De eenheid in perspectief tussen het Oude en Nieuwe Testament wordt benadrukt door het gebruik van deze bij elkaar passende termen. Het is belangrijk dit te vatten. Als het gaat om de essentie van aanbidding dan schetsen het Oude en Nieuwe Testament één, harmonieus plaatje. Door het Oude en Nieuwe Testament is er natuurlijk een bepaalde ontwikkeling in de vormen en stijlen van aanbidding, maar de essentie van wat aanbidding is blijft hetzelfde, van Genesis tot Openbaring.
Kijken we naar deze eerste twee Bijbelse woorden, hawah en proskuneo, dan beginnen we wat te snappen van wat de essentie van aanbidding is: nederige onderwerping aan God.
Het volgende groepje woorden laat ons zien dat aanbidding werk en dienstbetoon omvat. Het betreft ondermeer het Hebreeuwse woord 'abad. Dit woord komt 289 keer in het Oude Testament voor. Betekenissen zijn ‘werken’, ‘doen’, ‘verrichten’, ‘dienen’ en ‘aanbidden’. In de Engelse NIV-vertaling wordt 'abad het meest vertaald naar ‘dienen’ (ongeveer 125 keer). Vaak is dit in een context waar God het onderwerp van het werkwoord is, Degene die gediend wordt. De zin ‘to serve the Lord [Yahweh]’ (de Heer dienen) komt 56 keer voor. Hoewel er hier ‘aanbidding’ bedoelt wordt (zie Ex. 3:12; Deut. 10:12; Jes. 19:21), toch kiezen vertalers voor ‘dienen in plaats van ‘aanbidding’.
Waar ‘abad in een verscheidenheid van contexten vaak als dienst voor God wordt aangeduid, wordt het ook specifiek gebruikt voor de religieuze diensten, zoals de eredienst (het offersysteem etc.) (zie Num. 3:7f.; 8:11). Het hele offersysteem met zijn gedetailleerde voorschriften en rituelen was door God gegeven om zijn volk Israël de mogelijkheid te geven Hem, op een gepaste manier, te dienen (aanbidden).
Om verder te gaan met het Nieuwe Testament, er zijn twee Griekse werkwoorden die, samen met een aantal andere woorden hetzelfde uitdrukken als ‘abad. Dit zijn latreuo en leiturgeo. Latreuo is 21 keer in het Nieuwe Testament terug te vinden en betekent ‘dienen’ of ‘aanbidden’. In de Engelse NIV-vertaling wordt latreuo 8 keer in ‘aanbidden’ vertaalt, 12 keer in ‘dienen’ en 1 keer in ‘dienst doen’. Latreuo komt steeds in een religieuze context voor; er wordt geen dienst aan een mens gedaan, maar steeds alleen aan God. (Luk. 2:37; Hand. 26:7; Fil. 3:3; Heb. 12:28) Waar het woord in het Oude Testament vooral wordt gebruikt in relatie tot de ceremoniële aanbidding van de offerdienst, wordt deze offerdienst in het Nieuwe Testament (los van Hebreeën) minder belangrijk.
Het tweede Griekse woord, leitourgeo, komt maar 3 keer in het Nieuwe Testament voor. (Hand. 13:2; Rom. 15:27; Heb. 10:11) Drie aan leitourgeo gerelateerde woorden moeten echter ook genoemd worden: leitourgia wat ‘dienst’ betekent (komt 6 keer in NT voor); leitourgikos, wat ‘dienen’ of ‘dienst doen’ betekent (komt 1 keer in NT voor); en leitourgos, wat ‘dienaar’ betekent (komt 5 keer in NT voor).
De betekenissen van leitourgeo lijken veel op de betekenissen van latreuo. Echter onderscheid leitourgeo zich van latreuo doordat het, in de Septuaginta (de Griekse vertaling van de Oudtestamentische, Hebreeuwse Geschriften, geschreven in de 2e of 3e eeuw v. Chr.) bijna uitsluitend gebruikt wordt ter aanduiding van de priesterdienst van de Levieten in de tempel. Het woord doet dienst als een technische term voor die priester-/eredienst. Het woord wordt in het Nieuwe Testament echter maar zelden gebruikt als referent aan de priester-/eredienst. Dit gebeurd bijna alleen in de Hebreeënbrief omdat hier het onderscheid tussen het oude en het Nieuwe Verbond gemaakt wordt. (Luk. 1:23; Hebr. 9:21; 10:11) In andere delen van de het Nieuwe Testament wordt het als benaming voor een andere dienst dan de priester-/eredienst gebruikt. (Fil. 2:25, 30)
Aanbidding is dus dienst voor God, niet alleen binnen onze (kerkelijke) samenkomsten, maar in elk deel van ons leven. Het is opvallend dat we veel van onze samenkomsten diensten noemen. Dat is niet gek als we door dit tweede ‘raamwerk’ van Bijbelse woorden naar aanbidding bekijken. Echter is het de moeite waard om te overdenken in hoeverre we in onze ‘diensten’ God echt ‘dienen’.
Deze keer deel twee in de Bijbelstudie naar aanbidding. Doe je riemen om, het is soms flinke studie maar je leert daardoor wel echt de kern van wat aanbidding nou eigenlijk is! Doe je best, probeer het anders met wat vrienden na te pluizen in jullie eigen Bijbels.
Als we aanbidding serieus willen begrijpen dan is het slim eerst te kijken naar wat de Bijbel over aanbidding zegt. De eerste stap is te kijken naar de woorden die aan de basis liggen van het woord ‘aanbidding’. Omdat de Bijbel oorspronkelijk in het Hebreeuws (Oude Testament) en het Grieks (Nieuwe Testament) geschreven is, zullen we eerst kijken naar de relevante Hebreeuwse en Griekse woorden omtrent aanbidding.
In de Bijbel staat een groot aantal woorden die ons kunnen helpen het hele thema van aanbidding te begrijpen.
(David Peterson, Engaging with God, IVP, 1992, p.17)
Het Oude Testament heeft een overvloed aan aanbiddingstaal. Deze taal geeft een stukje van de diversiteit en omvang van aanbidding weer. De verschillende vormen en uitingen, het persoonlijke en het gezamenlijke aspect, de normale en abnormale verschijnselen. Dit alles geeft informatie over wat aanbidding is en hoe we kunnen doen.
In het Oude Testament staan drie belangrijke Hebreeuwse woorden voor aanbidding. Dit zijn de woorden onderwerping, dienst en eerbied. Deze woorden hebben ook directe parallellen met het Grieks van het Nieuwe Testament. Dit houdt in dat de betekenis van aanbidding door de hele Bijbel heen erg consistent is. Uiteraard zijn er, door de tijd heen, verschillen in vorm en inhoud, maar de basisgedachten over wat aanbidding is blijft opmerkelijk gelijk. Elk van deze kernwoorden legt een basis voor ons om te begrijpen wat aanbidding is. Elk woord voert een ander aspect aan van de activiteit die wij aanbidding noemen.
De Bijbelse woorden voor aanbidding geven ons geen concrete concepten voor aanbidding, maar zijn allen deel van een mozaïek van gedachten over hoe we ons tot God kunnen verhouden. Er zijn belangrijke ramenwerken in dat gebouw van gedachten.
(David Peterson, Engaging with God, IVP, 2002)
Het meest voorkomende woord voor aanbidding in het Oude Testament is hawah. Afgeleid van hishtahawah wat ‘buigen’, ‘diep buigen’, ‘eer betonen’ en natuurlijk ‘aanbidden’ betekent. Van de 170 keer dat het woord hawah in het Oude Testament voorkomt is het slechts in iets minder dan de helft van de keren in ‘aanbidding’ vertaald (in de Engelse NIV-vertaling). Ongeveer even vaak word hawah vertaald naar ‘neerbuigen’ of ‘buigen’. In zeven gevallen is het vertaald naar ‘eer betonen’ of ‘vereren’.
(neer)Buigen is duidelijk een belangrijk aspect van de betekenis van het woord. Deze fysieke uiting was erg gebruikelijk in de cultuur toen der tijd. Buigen was een manier om iemand eer of respect te tonen. Het kon ook een uiting van onderwerping zijn, vooral wanneer het om een belangrijk persoon ging. Wat echter wel erg belangrijk was in dit alles, was de bedoeling achter het gebaar. Een gebaar kan natuurlijk nep zijn. Het was (en is) belangrijk dat het gebaar en de gedachte achter het gebaar niet in conflict waren (zijn). Dus, als een woord voor aanbidding, betekent hawah: eer geven aan God en een onderworpen houding tegenover hem aannemen. We zullen nu kijken naar het Griekse woord proskuneo. De betekenis van dit woord is goed samengevat door H. Schönweiss en C. Brown in The New Interantional Dictionary of New Testament Theology 2:
Dit werkwoord is voor de Grieken een term voor het adoreren van de goden. Het betekent neervallen, ter aarde werpen, op je knieën adoreren ... Als aanvulling op het fysieke ‘ter aarde werpen’ in aanbidding omvat proskuneo ook een de innerlijke, eerbiedige en nederige houding. (p. 876)
Proskuneo is in het Nieuwe Testament, net als hawah in het Oude Testament, het meest voorkomende woord voor aanbidding. (zie Joh. 4:20 – 24; Openb. 5:14) Naast andere voorbeelden geeft dit woord de continuïteit tussen de twee Testamenten goed weer. De primaire betekenis van dit woord is namelijk eer betonen en met een onderdanige geest (en misschien houding) iemand die waardig en superieur wordt geacht, eren. Net als bij hawah gaat het bij proskuneo vooral om de inwendige houding die d.m.v. een uitwendige houding geuit kan worden. Zowel in betekenis als in gebruik van de woorden lijken hawah en proskuneo extreem veel op elkaar.
De eenheid in perspectief tussen het Oude en Nieuwe Testament wordt benadrukt door het gebruik van deze bij elkaar passende termen. Het is belangrijk dit te vatten. Als het gaat om de essentie van aanbidding dan schetsen het Oude en Nieuwe Testament één, harmonieus plaatje. Door het Oude en Nieuwe Testament is er natuurlijk een bepaalde ontwikkeling in de vormen en stijlen van aanbidding, maar de essentie van wat aanbidding is blijft hetzelfde, van Genesis tot Openbaring.
Kijken we naar deze eerste twee Bijbelse woorden, hawah en proskuneo, dan beginnen we wat te snappen van wat de essentie van aanbidding is: nederige onderwerping aan God.
Het volgende groepje woorden laat ons zien dat aanbidding werk en dienstbetoon omvat. Het betreft ondermeer het Hebreeuwse woord 'abad. Dit woord komt 289 keer in het Oude Testament voor. Betekenissen zijn ‘werken’, ‘doen’, ‘verrichten’, ‘dienen’ en ‘aanbidden’. In de Engelse NIV-vertaling wordt 'abad het meest vertaald naar ‘dienen’ (ongeveer 125 keer). Vaak is dit in een context waar God het onderwerp van het werkwoord is, Degene die gediend wordt. De zin ‘to serve the Lord [Yahweh]’ (de Heer dienen) komt 56 keer voor. Hoewel er hier ‘aanbidding’ bedoelt wordt (zie Ex. 3:12; Deut. 10:12; Jes. 19:21), toch kiezen vertalers voor ‘dienen in plaats van ‘aanbidding’.
Waar ‘abad in een verscheidenheid van contexten vaak als dienst voor God wordt aangeduid, wordt het ook specifiek gebruikt voor de religieuze diensten, zoals de eredienst (het offersysteem etc.) (zie Num. 3:7f.; 8:11). Het hele offersysteem met zijn gedetailleerde voorschriften en rituelen was door God gegeven om zijn volk Israël de mogelijkheid te geven Hem, op een gepaste manier, te dienen (aanbidden).
Om verder te gaan met het Nieuwe Testament, er zijn twee Griekse werkwoorden die, samen met een aantal andere woorden hetzelfde uitdrukken als ‘abad. Dit zijn latreuo en leiturgeo. Latreuo is 21 keer in het Nieuwe Testament terug te vinden en betekent ‘dienen’ of ‘aanbidden’. In de Engelse NIV-vertaling wordt latreuo 8 keer in ‘aanbidden’ vertaalt, 12 keer in ‘dienen’ en 1 keer in ‘dienst doen’. Latreuo komt steeds in een religieuze context voor; er wordt geen dienst aan een mens gedaan, maar steeds alleen aan God. (Luk. 2:37; Hand. 26:7; Fil. 3:3; Heb. 12:28) Waar het woord in het Oude Testament vooral wordt gebruikt in relatie tot de ceremoniële aanbidding van de offerdienst, wordt deze offerdienst in het Nieuwe Testament (los van Hebreeën) minder belangrijk.
Het tweede Griekse woord, leitourgeo, komt maar 3 keer in het Nieuwe Testament voor. (Hand. 13:2; Rom. 15:27; Heb. 10:11) Drie aan leitourgeo gerelateerde woorden moeten echter ook genoemd worden: leitourgia wat ‘dienst’ betekent (komt 6 keer in NT voor); leitourgikos, wat ‘dienen’ of ‘dienst doen’ betekent (komt 1 keer in NT voor); en leitourgos, wat ‘dienaar’ betekent (komt 5 keer in NT voor).
De betekenissen van leitourgeo lijken veel op de betekenissen van latreuo. Echter onderscheid leitourgeo zich van latreuo doordat het, in de Septuaginta (de Griekse vertaling van de Oudtestamentische, Hebreeuwse Geschriften, geschreven in de 2e of 3e eeuw v. Chr.) bijna uitsluitend gebruikt wordt ter aanduiding van de priesterdienst van de Levieten in de tempel. Het woord doet dienst als een technische term voor die priester-/eredienst. Het woord wordt in het Nieuwe Testament echter maar zelden gebruikt als referent aan de priester-/eredienst. Dit gebeurd bijna alleen in de Hebreeënbrief omdat hier het onderscheid tussen het oude en het Nieuwe Verbond gemaakt wordt. (Luk. 1:23; Hebr. 9:21; 10:11) In andere delen van de het Nieuwe Testament wordt het als benaming voor een andere dienst dan de priester-/eredienst gebruikt. (Fil. 2:25, 30)
Aanbidding is dus dienst voor God, niet alleen binnen onze (kerkelijke) samenkomsten, maar in elk deel van ons leven. Het is opvallend dat we veel van onze samenkomsten diensten noemen. Dat is niet gek als we door dit tweede ‘raamwerk’ van Bijbelse woorden naar aanbidding bekijken. Echter is het de moeite waard om te overdenken in hoeverre we in onze ‘diensten’ God echt ‘dienen’.
RSS
english information